Putten-Halvinkhuizen
In 1887 werden bij het buurtschap Halvinkhuizen bij Putten onverwacht allerlei vondsten gedaan uit de Romeinse tijd: urnen, menselijk bot, en vele stukken glas, brons en ijzer. De leden van de Oudheidkundige Vereniging Flehite uit Amersfoort, die de opgraving uitvoerden, deden op een meter diepte een bijzondere vondst: een hoge kom van terra sigillata aardewerk, gedecoreerd met sierlijke patronen.
De ontdekking leidde tot meer onderzoek. In de zomer 1887 onderzocht de Flehite de plek opnieuw en constateerde dat er bij Halvinkhuizen een uitgestrekte nederzetting had gelegen uit de Romeinse tijd die bewoond was gebleven tot de tijd van Karel de Grote, zo ongeveer tot 800 na Christus. In datzelfde jaar bezocht conservator Willem Pleyte van het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden ook de vindplaats. Hier trof hij verschillende stukken aardewerk en metaal uit de vroege Middeleeuwen aan. Dat hij de vindplaats interessant en belangrijk vond blijkt uit zijn grote overzichtswerk “Nederlandsche Oudheden”, waarin hij een pagina aan de vindplaats weidde en de Puttense kom liet afbeelden op een van de rijk geïllustreerde platen.
Illustratie van de terra sigillata kom uit Putten in Willem Pleyte's "Nederlandsche Oudheden"
Romeinse terra sigillata kom, gevuld met crematieresten en gebruikt als urn (Archeologisch Centrum Gemeente Amersfoort)
Terra Sigillata betekent ‘gestempelde aarde’ in het latijn, verwijzend naar de veelvoorkomende ingedrukte decoraties die vaak op de rood tot oranje borden, kommen en bakjes voorkomen. In tegenstelling tot wat de naam suggereert zijn de hart- en bloemvormige cirkellijnen niet in de kom gestempeld, maar opgelegd met dunne draden van klei. Deze versiering noemen we barbotine. De kom uit Putten is een latere vorm van Terra Sigillata aardewerk en is waarschijnlijk in de 3e eeuw na christus gemaakt in één van de vele pottenbakkerswerkplaatsen in het westen van Duitsland.
Fijngemaakte Romeinse voorwerpen waren niet enkel populair binnen de grenzen van het Romeinse rijk, maar ook bij de mensen die ten noorden van de Limes woonden. Typische Romeinse waren zoals terra sigillata maar ook voorwerpen van brons en glas kwamen door handel en contacten ook in landelijke nederzettingen terecht, soms wel tientallen tot honderden kilometers ten noorden van de Limes.
Zo is in Amersfoort een Terra Sigillata kom gevonden die is gebruikt als urn en zijn er talloze bronzen Romeinse beeldjes gevonden langs de IJssel en in het Friese terpengebied, zoals in Heerde en Wijnaldum.
Bronnen en verwijzingen
Literatuur
-
Pleyte, W. 1877. Nederlandsche oudheden van de vroegste tijden tot op Karel den Groote: afbeeldingen naar de oorspronkelijke voorwerpen of naar photographiën met begeleidende tekst en oudheidkundige kaart, Volume 1.
-
D’Hollosy, Timo, 2018. De Romeinse kom met een dode Germaan.Een maand op zicht, Centrum voor Archeologie, gemeente Amersfoort. Amersfoort.
-
Digitale Collectie Museum Flehite Amersfoort.
-
Hiddink, Henk. 2011. Romeins aardewerk van de Zuid-Nederlandse zandgronden. Archeologisch Centrum Vrije Universiteit - Hendrik Brunsting Stichting. Amsterdam.
Meer Regio Veluwe
-
Velp - Goudschat
Velp heeft internationale bekendheid gekregen door twee goudschatten uit de laat-Romeinse tijd: de een uit 1715, de ander uit 1851.
-
Heveadorp - Bronsschat
Ter hoogte van het Drielse veer in de Rijn is in 1895 een bronsschat opgebaggerd, bestaande uit meer dan 200 bronzen voorwerpen, waaronder karaffen, schalen, een weegschaal en veel (deels verzilverde) beslagstukken van paardentuig.
-
Ermelo - Marskamp
Op de heide bij Ermelo ligt een uniek relict: een Romeins legerkamp, op 35 kilometer ten noorden van de Rijn. De datering moet liggen tussen 150 en 200.
-
Arnhem - Klingelbeekselaan
Ten noorden van de Rijn stonden in de Romeinse tijd minimaal twee Germaanse boerderijen. Delen van de huisplattegronden konden in 2012 worden opgegraven.
-
Apeldoornse Enk
Bij opgravingen op de Apeldoornse Enk konden archeologen een nederzetting aansnijden uit eind 1e en 2e eeuw. De nederzetting was typisch Germaans, maar dan met een aantal bijzonderheden.
-
Velp - Elsweiden
In 2008 vonden archeologen de resten van een enorme boerderij ter hoogte van de wijk Elsweiden. De boerderij had een afmeting van ca. 10 bij minimaal 30 meter.
-
Velp - Beltjeshof
Opgravingen in de wijk Beltjeshof, hebben gebouwplattegronden opgeleverd uit de 3e t/m de 5e eeuw. Archeologen konden drie fasen onderscheiden, waarbij de bouwstijl, de hoeveelheid en oriëntatie van de boerderijen veranderden.
-
Velp- De Durk
In de collectie van het voormalige gemeentemuseum van Arnhem liggen een paar markante Romeinse voorwerpen, die ooit deel uitmaakten van een raadselachtige schenking.
-
Heerde
In Heerde kwam in 1975 een vrijwel gaaf bronzen beeldje van Venus tevoorschijn, naar verluidt uit baggerslib van de Groote Wetering ten oosten van de stad.
-
Ede - Veldhuizen
Voorafgaand aan de aanleg van de wijk Veldhuizen is een forse Germaans-Frankische nederzetting blootgelegd. De nederzetting omvat in totaal ruim 80 woonhuizen uit bijna vier eeuwen.
-
Ede - Op den Berg
De vindplaats Ede-Op den Berg (ook wel Ede-Bunschoten) ligt op een 30 meter hoge heuvel. Dat moet de toenmalige bewoners enige hoofdbrekens hebben bezorgd.
-
Bennekom
In de winter van 1970-1971 is in Bennekom een groot deel van een Germaanse nederzetting opgegraven. Hoewel het een noodopgraving was, hadden archeologen 23 weken de tijd om op te graven.
-
Bennekom - Hoekelum
Ter hoogte van het Streekziekenhuis hebben archeologen in 2006 een nederzetting blootgelegd. Uit de Romeinse tijd kwam er weinig tevoorschijn, maar interessant genoeg om er melding van te maken.
-
Wageningen
In 1927 werd tijdens zandwinning op de hoek van de Diedenweg en Geertjesweg, destijds nog een eind buiten Wageningen, melding gemaakt van grafvondsten.
-
Emelo - Indianenbos
De zoektocht naar Romeinse kampen kreeg een grote impuls door de ontwikkeling van nieuwe technieken, zoals het Actueel Hoogtebestand Nederland (AHN).
Wat kan ik doen in de buurt?
-
Romeinse kamers en suite in Hotel Courage
Romeinse kamers en suite in Hotel Courage
6511 XR Nijmegen
